مقدار ضدآفتاب و زمان تمدید؛ یک راهنمای کاربردی روزانه
چه مقدار ضدآفتاب بزنیم و چه زمانی آن را تمدید کنیم؟ مثالهای روز کاری، ورزش و شنا، قسمتهای فراموششده پوست و نکات تمدید روی آرایش را بخوانید.

برای استفاده روزمره، ضدآفتاب را به مقدار کافی و یکنواخت روی پوستِ بیرون از لباس بزنید و هنگام حضور در فضای باز، دستکم هر دو ساعت تمدید کنید. شنا، تعریق و خشککردن پوست با حوله میتوانند تمدید زودتر را لازم کنند. اما جواب سؤال «چقدر بزنم؟» به اندازه صورت، قسمتهای باز بدن و شکل محصول هم بستگی دارد. چند نقطه کوچک روی گونه، یا چند حرکت سریع با پودر آرایشی، لزوماً پوشش کافی ایجاد نمیکند.
خبر خوب این است که برای داشتن برنامهای عملی، لازم نیست تمام روز درگیر محاسبه باشید. کافی است مقدار مصرف، قسمتهایی که معمولاً جا میمانند و موقعیتهای نیازمند تمدید را بشناسید. در این راهنما یک برنامه قابل اجرا برای روز کاری، پیادهروی و کنار آب میچینیم. هدف این است که ضدآفتاب را درست مصرف کنید و در کنارش از لباس، کلاه و سایه کمک بگیرید.
مقدار کافی یعنی چه؟
در آزمونهای استاندارد، ضدآفتاب با مقدار مشخصی روی سطح مشخصی از پوست بررسی میشود. اگر در مصرف روزانه مقدار کمتری بزنید، ممکن است پوستتان کمتر از میزان اعلامشده محافظت شود؛ بنابراین عدد بزرگ روی بستهبندی، کمزدن را جبران نمیکند. برای بیشتر بزرگسالان، پوشاندن بخشهای باز بدن در شرایطی مانند ساحل به حدود یک اونس، تقریباً ۳۰ میلیلیتر، نیاز دارد. این مقدار یک راهنمای عمومی است و با اندازه بدن و میزان پوشش لباس تغییر میکند.
برای صورت، گردن و گوشها، راهنماهای عمومی از پیمانهها یا طول انگشت به عنوان کمک استفاده میکنند. روش دو انگشت یعنی بیرونآوردن نوار محصول روی طول دو انگشت، نه دو بند انگشت. با این حال، ضخامت خروجی تیوپ، طول انگشت و وسعت ناحیه یکسان نیست؛ پس آن را یک تخمین کاربردی بدانید و دستور روی محصول را مقدم بگذارید. برای گردن، گوش و بخش باز سینه مقدار جداگانه در نظر بگیرید و فقط مقدار درنظرگرفتهشده برای صورت را روی همه این قسمتها پخش نکنید.
اگر با مقدار کافی احساس سنگینی دارید، بهتر است ضدآفتابی پیدا کنید که با مقدار کافی هم روی پوستتان راحت باشد. میتوانید همان مقدار را در دو نوبت پخش کنید تا قسمتهای جاافتاده بهتر دیده شوند؛ این کار به معنی نصفکردن مقدار کل نیست. ابتدا یک سمت صورت و سپس سمت دیگر را پوشش دهید و در پایان، خط رویش مو و کناره بینی را بررسی کنید. باید همه ناحیه موردنظر را یکنواخت بپوشانید؛ نه مالش طولانی تا جایی که پوست قرمز شود.
کدام قسمتها بیشتر فراموش میشوند؟
وقتی جلوی آینه هستیم، گونه و پیشانی بیشتر به چشم میآیند. قسمتهای دیگر هم در معرض آفتاب قرار میگیرند. گوشها، پشت گردن، بالای سینه، پشت دستها و روی پاها در صندل هم ممکن است باز باشند. اگر مو کمپشت است، پوست سر را با کلاه مناسب بپوشانید یا برای ناحیه باز، محصول مناسب به کار ببرید. برای لب نیز میتوانید از بالم لب دارای SPF استفاده کنید که برای همین ناحیه ساخته شده است.
- صورت: پیشانی، گونه، بینی، چانه و قسمتهای مجاز اطراف چشم طبق برچسب.
- اطراف صورت: گوشها، خط مو، گردن و پشت گردن در صورت بازبودن.
- بدن: دستها، بازوها، پاها و هر قسمتی که لباس آن را نمیپوشاند.
- پس از جابهجایی لباس: قسمتهایی که با بالازدن آستین یا تعویض کفش تازه نمایان شدهاند.
ضدآفتاب را داخل چشم، دهان یا روی ناحیهای که برچسب منع کرده نزنید. اگر اطراف چشم مرتب میسوزد، محل مصرف و نوع محصول را تغییر دهید و از عینک آفتابی و کلاه کمک بگیرید. لازم نیست برای تحمل سوزش به خودتان فشار بیاورید. اگر محصول وارد چشم شد، آن را با آب بشویید و در صورت ادامه درد یا تغییر دید، به پزشک مراجعه کنید.
زمان تمدید در موقعیتهای مختلف
| موقعیت | کار مناسب | نکته مهم |
|---|---|---|
| پیادهروی یا کار در فضای باز | دستکم هر دو ساعت تمدید | سایه و پوشش را هم جدی بگیرید |
| شنا یا تعریق زیاد | طبق زمان مقاومت در برابر آب روی بسته و پس از بیرونآمدن از آب دوباره بزنید | مقاوم در برابر آب به معنی ضدآب نیست |
| خشککردن با حوله | پس از خشککردن دوباره بزنید | پاکشدن محصول میتواند زودتر از موعد رخ دهد |
| روز کاری عمدتاً داخل ساختمان | ببینید چقدر کنار پنجره آفتابگیر مینشینید و چه زمانی بیرون میروید | پیش از رفتن دوباره به فضای باز، ضدآفتاب را دوباره بزنید |
| شستن مکرر دستها | برای پشت دستِ در معرض آفتاب دوباره استفاده کنید | تمدید صورت جای دستها را نمیگیرد |
توصیه تمدید هر دو ساعت برای حفظ محافظت در فضای باز است. معنایش این نیست که اثر همه ضدآفتابها درست پس از دو ساعت ناگهان از بین میرود. مقداری که بار اول زدهاید و پاکشدن محصول بر اثر تماس دست، آب و عرق هم بر محافظت اثر میگذارند. منتظر قرمزی یا احساس داغی پوست نمانید؛ اینها ابزار اندازهگیری محافظت نیستند. یادآور تلفن، همراهداشتن تیوپ و انتخاب زمان استراحت در سایه، اجرای برنامه را سادهتر میکند.

عدد ۴۰ یا ۸۰ دقیقه روی بسته چه میگوید؟
در برخی نظامهای برچسبگذاری، مقاومت در برابر آب با ۴۰ یا ۸۰ دقیقه مشخص میشود. این زمان به شرایط آزمون هنگام شنا یا تعریق مربوط است و وعده محافظت دائمی در آب نیست. دستور تمدید همان محصول را بخوانید و پس از خشککردن با حوله دوباره استفاده کنید. اگر روی بسته درباره مقاومت در برابر آب چیزی نوشته نشده، چرب یا غلیظبودن ضدآفتاب ثابت نمیکند که برای شنا مناسب است.
برای یک روز کنار استخر، فقط خود تیوپ را در کیف نگذارید. کلاه، لباس مناسب، دسترسی به سایه و جای خشک برای تمدید هم لازم است. ضدآفتاب را کنار شیشه داغ خودرو یا ساعتها زیر آفتاب رها نکنید. تاریخ مصرف و شرایط نگهداری را بررسی کنید؛ اگر بو، بافت یا ظاهر محصول تغییر غیرعادی کرده، به امید حفظ محافظت درجشده روی بسته، مصرف آن را ادامه ندهید.
دو نمونه برنامه برای زندگی واقعی
فرض کنید صبح به محل کار میروید و تا ظهر بیشتر داخل ساختمان هستید. ضدآفتاب را طبق برچسب، معمولاً حدود پانزده دقیقه پیش از خروج، روی قسمتهای باز بزنید. اگر ظهر برای ناهار بیرون میروید، همان خروج دوباره فرصت خوبی است که ضدآفتاب را دوباره بزنید. نشستن طولانی کنار پنجره آفتابگیر با کار در اتاق دور از پنجره شرایط یکسانی ندارد؛ جای نشستن و امکان استفاده از پرده را هم در تصمیمتان حساب کنید.
حالا یک روز پیادهروی طولانی را در نظر بگیرید. مصرف اول پیش از خروج انجام میشود، تیوپ همراه شماست و یک یادآور برای دو ساعت بعد تنظیم میکنید. اگر پیش از آن زیاد عرق کردید یا پوست را با حوله خشک کردید، منتظر زنگ تلفن نمیمانید. زمان استراحت را در سایه میگذرانید و اگر آستین را بالا زدید، قسمت تازه بازشده را نیز پوشش میدهید. این نمونه یک برنامه اجرایی است؛ جزئیاتش باید با دستور محصول و شرایط روز هماهنگ شود.

روی آرایش چطور تمدید کنیم؟
برای تمدید روی آرایش، محصول باید راحت پخش شود؛ بااینحال، همچنان باید مقدار کافی از آن بزنید. یک لمس سبک پودر دارای SPF را معادل یک لایه کامل ضدآفتاب فرض نکنید. اگر آرایش اجازه پخش یکنواخت نمیدهد، برای روزهای طولانی بیرون از خانه، بهتر است آرایش سبکتری داشته باشید یا آماده باشید که بعد از تمدید ضدآفتاب، بخشی از آرایش را دوباره انجام دهید. ضدآفتاب را با کرمپودر یا مرطوبکننده در کف دست مخلوط نکنید تا مقدار و لایه محافظ نامشخص نشود.
اسپری را مستقیم به صورت نپاشید؛ خطر ورود به چشم و تنفس آن وجود دارد. روش استفاده هر شکل محصول فرق میکند، پس دستور مخصوص اسپری، استیک، یعنی ضدآفتاب جامدِ قلمی، یا کرم را جدا بخوانید. اگر لایهها گلوله میشوند، ابتدا محصولات زیر ضدآفتاب را کمتر و سادهتر کنید. برای حل مشکل ظاهری، مقدار ضدآفتاب را کم نکنید. راهنمای خواندن SPF و محافظت UVA کمک میکند هنگام تغییر محصول، فقط بافت را معیار قرار ندهید.
محصولی انتخاب کنید که واقعاً مصرفش میکنید
هنگام بررسی ضدآفتابها، به محافظت وسیعالطیف، یعنی پوشش هر دو نوع اشعه UVA و UVB، عدد SPF، مقاومت در برابر آب در صورت نیاز و راحتی مصرف توجه کنید. برای پوست خشک تا نرمال میتوانید مشخصات ضدآفتاب بیرنگ مناسب پوست خشک تا نرمال را بخوانید؛ برای پوست مختلط تا چرب، مدل بیرنگ متناسب با پوست چرب را مقایسه کنید. پیش از انتخاب، برچسب فعلی محصول را بخوانید و مطمئن شوید میتوانید مقدار کافی از آن را بدون ناراحتی پوست مصرف کنید.
پرسشهای کوتاه و مهم
SPF بالاتر یعنی تمدید دیرتر؟
خیر. عدد SPF برنامه تمدید را حذف نمیکند. حتی با SPF بالا هم آب، عرق، تماس و جاافتادن قسمتهایی از پوست مهماند. از ضدآفتاب برای طولانیترکردن عمدی ماندن زیر آفتاب استفاده نکنید.
شبها هم باید ضدآفتاب بزنیم؟
برای یک شب معمولی داخل خانه، ضدآفتاب بخشی از برنامه محافظت در برابر خورشید نیست. نگرانی درباره نور معمول گوشی و مانیتور نباید به تمدید اجباری شبانه تبدیل شود. اگر در محل کار با منبع خاصی از پرتو سروکار دارید، باید شرایط همان کار جداگانه بررسی شود.
اگر با وجود ضدآفتاب سوختیم چه؟
از آفتاب خارج شوید و علتهای احتمالی مثل مقدار کم، تمدیدنکردن یا جاافتادن پوست را بررسی کنید. سوختگی شدید، تاول گسترده، حال عمومی بد یا علائم چشمی نیازمند رسیدگی پزشکی است. برای کودک زیر شش ماه، اولویت با دوری از آفتاب و پوشش است و مصرف ضدآفتاب باید با نظر پزشک باشد.
برای مطالعه بیشتر
منابع این راهنما
این راهنما از منابع آموزشی زیر استفاده میکند. منابع انگلیسیاند و اطلاعات کلی آنها جایگزین ارزیابی فردی پزشک یا داروساز نیست.
- American Academy of DermatologyHow to apply sunscreen
- U.S. Food and Drug AdministrationSunscreen: How to Help Protect Your Skin from the Sun
- American Cancer SocietyHow to Protect Your Skin from UV Rays

